Blog Andrea: Forever chemicals met grote gevolgen

februari 11, 2026

Forever chemicals met grote gevolgen

PFAS: je hebt er vast weleens van gehoord. Maar wat zijn het eigenlijk? PFAS worden ook wel forever chemicals genoemd. Het zijn stoffen die nauwelijks afbreken en zich opstapelen in het milieu én in ons lichaam. Ze zitten in alledaagse producten zoals anti-aanbakpannen, blusschuim en voedselverpakkingen. Inmiddels zijn er meer dan 6.000 varianten bekend. Een deel daarvan is officieel aangemerkt als zeer zorgwekkende stof. Dat is geen activistische framing, maar wetenschappelijke consensus.

De gevolgen voor onze gezondheid zijn al lang geen theoretisch risico meer. Onderzoek laat effecten zien op onder andere de lever, de schildklier en het immuunsysteem, vooral bij jonge kinderen. Ook is er een verband met kanker. In vrijwel heel Nederland is het grondwater vervuild met PFAS. Het RIVM waarschuwt in sommige gebieden om geen eieren van eigen kippen meer te eten. Op andere plekken mogen kinderen niet meer in het zeeschuim spelen. Uit bloedonderzoek van het RIVM bleek vorig jaar dat bijna iedereen in Nederland te veel PFAS in het bloed heeft.

Het zit dus letterlijk onder onze huid.

PFAS-vervuiling raakt ons allemaal. Onze bodem, lucht en water staan onder druk. Bedrijven stoten deze stoffen uit, maar de overheid is verantwoordelijk voor de regels, het toezicht en de bescherming van de volksgezondheid. Toch worden er nog steeds vergunningen verleend voor het lozen van PFAS. En precies daar wringt het.

Dat leidde tot de eerste collectieve rechtszaak tegen de staat. Niet met als doel een schadevergoeding, maar met de eis om verdere vervuiling onmiddellijk te stoppen en duidelijkheid te geven over de gevolgen voor mens en milieu. In deze zaak stonden niet afzonderlijke bedrijven centraal, maar een systeem dat vervuiling toestaat terwijl de risico’s al decennia bekend zijn. Volgens ons geen radicale stap, maar minimale zorgvuldigheid. Daarom zijn we teleurgesteld dat de rechter vandaag heeft geoordeeld dat de staat al voldoende doet tegen PFAS.

PFAS is dus geen ver-van-ons-bed-probleem. Ook in Overijssel hebben we te maken met vervuiling van bodem en grondwater. De provincie doet sinds 2019 onderzoek naar PFAS in het water- en bodemsysteem. Op alle onderzochte locaties wordt PFAS aangetroffen. Op de meeste plekken worden de risicowaarden niet overschreden, maar de stof is overal aanwezig. Ook de provincie benadrukt het belang van verder onderzoek en het afbouwen van het gebruik van PFAS.

En het kan anders.

Het gaat natuurlijk niet alleen om PFAS. Ook andere schadelijke stoffen zetten onze leefomgeving en gezondheid onder druk, zoals microplastics, pesticiden en medicijnresten.

Verandering is mogelijk. Dat hebben we eerder gezien bij asbest en lood in benzine. Maar het vraagt wel om gezamenlijke inzet en blijvende druk voor een gezonde leefomgeving. Bij Natuur en Milieu Overijssel blijven wij deze thema’s agenderen, samen met inwoners en onze achterban.

Dat kunnen we niet alleen. Doe je mee?

Wil je dat wij dit werk blijven doen? Steun ons, praat mee en help ons opkomen voor een gezonde leefomgeving in Overijssel — nu en voor toekomstige generaties.

De PFAS-rechtzaak

Deze zaak is aangespannen namens 11 organisaties, waaronder de natuur‑ en milieufederaties, Stichting Gezond Water, vakbonden en burgers. Natuur en Milieu Overijssel maakt deel uit het netwerk van de Natuur- en milieufederaties.