Duurzaam beheer Winterbed Vecht

juni 7, 2019

Het winterbed van de Vecht is de kern van het Vechtdal. Doelen vanuit waterveiligheid en natuur komen hier samen. Hier worden nevengeulen, overstromingsvlakten, stuwen, sluizen en vistrappen gerealiseerd. Hier passeren grote massa’s water bij hoge waterstanden. Hier vinden we natuur in de vorm van struwelen, bosjes, stijlwanden, zandduintjes en andere rivier elementen. Hier wordt landbouw bedreven op graslanden. Hier wordt vee geweid. De gronden zijn eigendom van agrarische bedrijven, landgoederen, terrein beherende organisaties en overheden. Afgelopen tijd zijn we bezig geweest met het verbeteren van het gebruik en het beheer van het winterbed van de Vecht.

Er was een breed spectrum aan wensen en ideeën: meer samenhang in beheer, grotere beheereenheden, betere groene en blauwe dienstenpakketten waaronder agrarisch natuurbeheer en meer bij de natuur passende landbouw. Daarnaast was er ook een sociale wens: ‘Hoe kunnen we vanuit het winterbed meer verbinding leggen met de omgeving, door mensen vanuit het sociale domein in te zetten voor beheerwerkzaamheden?’

Twee speerpunten

Er is gekozen voor twee speerpunten: beheer door de landbouw en de inzet van het sociaal domein. Het verbeteren van het gebruik en het beheer van het winterbed bleek niet eenvoudig. Veel zaken in het beheer liggen vast, zijn gericht op lange termijn en zijn afhankelijk van economische bedrijfsvoering. Het project heeft er voor gezorgd dat partners en externen elkaar op dit onderwerp hebben gevonden. Zoals het vergelijken van elkaars beheerplannen bij de waterschappen, het beoordelen en verbeteren van de groene diensten en het ontstaan van blauwe diensten en het verzamelen van allerlei mogelijkheden om de landbouw meer natuur inclusief te maken.

Daarnaast is veel onderzoek gedaan naar het vergroten van de inzet van het sociale domein. De hoeveelheid geschikt werk voor mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt bleek gering. Het winterbed is slechts een klein gebied vergeleken met het totale buitengebied. Kansrijk is echter het  de toepassing van “Social Return of Investment” (SROI).

Belangrijkste resultaten

  • Uit de voorloperprojecten is naar voren gekomen dat gewenste aanpassingen voor een natuurlijk Vechtdal (natuur inclusief, met minder gebruik van middelen) vaak grote financiële gevolgen hebben voor bestaande bedrijven. Aanbevolen wordt om daar wat aan te doen. Bijvoorbeeld doordat overheden gewenste maatregelen laten uitvoeren tegen een marktconforme vergoeding, of middels grondbeleid waardoor het aanpassen van bedrijfsvoering economisch aantrekkelijk wordt.
  • In project Vilsteren is een aanzet gemaakt voor het stellen van duurzame randvoorwaarden binnen pachtcontracten. Aanbevolen wordt een dergelijk model ook toepasbaar te maken voor andere verpachters langs de Vecht, zoals de Provincie Overijssel, landgoederen, waterschappen en terreinbeheerders. Dit sluit aan op wensen uitgesproken door de bestuurders van Samen Werkt Beter over duurzamer pachtvoorwaarden.
  • Aanbevolen wordt om een werkgroep landbouw (en beheer) op te richten bezig gaat met de transitie van landbouw en grondbeheer, zowel in het winterbed als op de flanken, conform de lange termijn visie op de half natuurlijke Vecht. Vraag daarbij is of het Vechtdal een landelijke pilot voor natuur inclusieve landbouw of Deltaplan Biodiversiteit kan worden
  • Gemeenten hebben belang bij behoud en ontwikkeling van landschapselementen in het winterbed. Gemeenten kunnen dit mogelijk maken door financiering beschikbaar te stellen.
  • Het toepassen van “Social Return on Investment” (SROI) kan werk opleveren voor mensen uit het sociaal domein. Aanbevolen wordt de toepassing van SROI te stimuleren door de partners van Ruimte voor de Vecht middels het evalueren en monitoren van interne procedures voor aanbesteding. Belangrijk daarbij is dan voorrang te geven aan partijen die mensen afkomstig uit het Vechtdal aan het werk zetten.

Wil je meer weten?

Profiel Willem Seine

Willem Seine

Projectleider Klimaatadaptatie, Water & Voedsel